verhalenluisteraars-marieke-wijne-begraafplats-rusthof
Mieke Wijne | vrijwilligers Rustpunt | 2016

Marieke en Dennis, de verhalenluisteraars

De mens is een slechte luisteraar. We onthouden maar tien (10) procent van wat we horen. Bovendien zijn we veel liever zelf aan het woord. Het blijkt best lastig om aandacht te besteden aan een ander. Gelukkig zijn er ook uitzonderingen. Neem Marieke en Dennis, dat zijn echte verhalenluisteraars.

De één is 35 jaar, de ander gaat al bijna twee keer zolang mee. Dennis is een succesvol ondernemer in de IT-bizz, Marieke heeft zich volledig gestort op het vrijwilligerswerk. Met beiden had ik deze week een gesprek. Het was een verademing.

Portret Dennis LaupmanDennis

Dennis is de jongste van de twee verhalenluisteraars. Hij is directeur bij een bedrijf dat software ontwikkelt voor radiostations. Ik kom wel vaker bij hem op bezoek en het valt me telkens op dat hij refereert aan gesprekken die we eerder hadden. “Jouw suggestie om de playlist anders in te richten hebben we overgenomen.” Ik probeer me dan meteen krampachtig te herinneren of ik zoiets inderdaad voorgesteld zou kunnen hebben.

Deze jonge ondernemer luistert intensief naar ‘de markt’. Dat klinkt als een cliché, maar hij legt zijn oor echt te luister bij DJ’s, redacteuren, autofabrikanten, radioconsumenten en regelmatige passanten. Met die input werkt hij aan innovaties en nieuwe strategieën.

verhalenluisteraars-marieke-wijne-begraafplats-rusthof-1Marieke

Marieke is gastvrouw op een begraafplaats. Eens in de zes weken heeft ze een weekend dienst. Ze zet dan koffie en ontvangt toevallige bezoekers. Het is haar taak om mensen aan te horen en wat troost te bieden als dat nodig is.

Ik liep deze week met Marieke een stevig rondje over ‘De Rusthof‘. Ze vertelde honderduit over haar ervaringen. Het aantal anekdotes bleek eindeloos. Ze rebbelde er lustig op los. Je kon merken dat ze blij was haar eigen verhalen even te kunnen spuien.

Plotseling werd het stil. Marieke keek me aan met het hoofd een beetje schuin en zei: “Dit doe ik hier anders nooit hoor. Ik praat best graag, maar als ik hier ben voor de bezoekers, dan houd ik mijn mond. Ik vraag gewoon of iemand een kopje koffie of thee wil en dan hoor je vanzelf wat iemand kwijt wil. Er zij mensen die wel twee uur non-stop doorpraten. Daarna gaan ze opgelucht naar huis.”

Verhalenluisteraars praten ook

Ik houd van verhalenluisteraars. En weet je wat het leuke is: als ze zelf iets zeggen, dan wil je weten wat. Verhalenluisteraars denken namelijk na over wat ze zeggen, want ze willen tijd over houden om te luisteren. Ze moeten hun woorden dus zorgvuldig kiezen. Let goed op als je er één tegenkomt, dan hoor je nog eens wat….

5 comments

  • Kees schreef:

    Vandaag mocht ik een nieuw woord leren op de Universiteit voor Humanistiek: parrhesia.
    Ja, zoek dat maar eens op.
    Het betekent: ‘vrij(-moedig) kunnen spreken’, de vrijheid van meningsuiting.

    Parrhesia en receptief zijn horen bij elkaar.
    Hóren bij elkaar.

    De mens, met één mond om te spreken en twéé oren om te luisteren.

    Ook Stephen R. Covey (1932-2012) gaf ruiterlijk toe de grootste moeite te hebben met één van de zeven beste gewoontes die je kunt hebben:
    Seek first to understand, Then to be understood.

    En toch, het was de stilte die mij meer kon vertellen dan wie ook.

    Parrhesia in silencio.
    Als u begrijpt wat ik bedoel.

  • Gerard Oonk schreef:

    Ha die Kees. Wat ontzettend leuk dat je iedere keer zo inhoudelijk reageert op mijn kleine verhaaltjes.

    Ik ben natuurlijk meteen op zoek gegaan naar de betekenis van parrhesia. Het onderwerp is net een beetje te ingewikkeld om het snel te begrijpen en zeker om er meteen iets van te vinden.

    Managementgoeroe Stephen Covey is sneller te doorgronden. Je benoemt precies die ene wijsheid die ik in het blog heb proberen te verwoorden.

    Voor wie Covey nog niet kent, dit is één van zijn zeven adviezen voor brave burgers en moderne managers: “Doe eerst je best om te begrijpen, dan pas om begrepen te worden…”

    Ik vond ook nog een korte uitleg op het kennisplatform voor het onderwijs: “Normaal gesproken proberen we altijd eerst begrepen te worden. De meeste mensen luisteren niet om te begrijpen, maar om een antwoord te kunnen geven. Ze zijn zelf aan het woord of bereiden zich daarop voor. Ze filteren alles door hun eigen paradigma’s en lezen in het verhaal van een ander hun autobiografie.

    Met empathisch luisteren bedoelt hij het luisteren met de intentie om de ander te begrijpen. Je zoekt naar mogelijkheden om de ander écht te begrijpen. Empathisch luisteren houdt in dat je je verplaatst in de ander. Je bekijkt de wereld zoals hij hem bekijkt. Je begrijpt wat hij voelt.”

    Amen.

  • Willy schreef:

    Mooie ‘story’!
    Volgens mij kan het ‘goed luisteren en begrijpen’ nog een stap verder gaan. Het verplaatsen in de ander krijgt bijvoorbeeld een extra dimensie als het leidt tot een betere kwaliteit van de interactie met de ander. Dat kan onder andere door te preluderen op wat de ander mogelijk zou kunnen of willen denken of zeggen en je daar op ‘voor te bereiden’. Dat is seconden-werk dus….

  • Gerard Oonk schreef:

    Dank voor je compliment Willy.

    Ik twijfel een beetje over je ‘preludeer-methode’. Je loopt namelijk het risico dat je alvast begint ‘hinein te interpretieren’ en goed luisteren betekent juist dat je volledig open staat voor hetgeen de ander vertelt.

    In mijn journalistentijd ging ik regelmatig op pad om ‘een verhaal te halen’. Meestal had je dan vooraf -met de andere redactieleden- al bedacht welke richting het uit moest gaan. De antwoorden van de geïnterviewde zag je dan allemaal in het licht van je eigen aannames. Anders gezegd: je was vooral op zoek naar antwoorden die het best zouden passen in het bedachte verhaal.

    Dat is ook een vorm van preluderen. Zo zul je het zeker niet bedoelen, maar ik zie wel een vergelijkbaar risico….

  • Willy schreef:

    Zo bedoel ik het inderdaad niet. In het geval van ‘goed luisteren en reageren’ bedoel ik ‘wederzijds preluderen’. Maar misschien is mijn gebruik van het woord preluderen hier een valkuil. Niet een (langer) van tevoren bedachte prelude, maar zoals gezegd secondenwerk: in een reactie op de ander, in een flits bewust proberen te worden van zijn of haar bedoelingen en daar adequaat op voor te denken. Ik hou daarom ook van gesprekspartners die stiltes toelaten in gesprekken, maar ook interrumperen als ze dat gewenst vinden.
    Jouw reactie op de interpretatie van het door mij te onduidelijk uitgelegde begrip ‘prelude’ in deze situatie brengt me trouwens op een van de drie wetenschappers die altijd weer uitkomst bieden als je het over interactie en communicatie hebt (Vygotskij, Piaget en Bakhtin). Zo maakt Bakhtin in een eenvoudige, maar kernachtige tekst duidelijk hoe ingewikkeld het ‘in eigendom verkrijgen’ van andermans’ begrippen is:

    The word in language (…) becomes “one’s own” only when the speaker populates it with his own intention, his own accent, when he appropriates the word, adapting it to his own semantic and expressive intention. Prior to this moment of appropriation, the word exists in other people’s mouths, in other people’s contexts, serving other people’s intentions: it is from there that one must take the word, and make it one’s own. (Bakhtin, 1981, pp. 293–294)

    Parrhesia en receptief: mooi onderwerp!